Portret Karola Szymanowskiego, autor: Benedykt Jerzy Dorys (1901-1990), przed 1937 r. / źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

Karol Szymanowski

(3.10.1882 – 29.03.1937) kompozytor urodzony w Tymoszówce, zmarły w Lozannie. Dzieciństwo spędził w Tymoszówce na Ukrainie. W 1889 rozpoczął naukę gry na fortepianie najpierw pod kierunkiem ojca, potem w szkole muzycznej u Gustawa Neuhausa w Elizawetgradzie. W latach 1901-05 studiował u Marka Zawirskiego (harmonia) i Zygmunta Noskowskiego (kontrapunkt i kompozycja) w Warszawie. W tym czasie poznał Pawła Kochańskiego, Artura Rubinsteina, Grzegorza Fitelberga, Stanisława Ignacego Witkiewicza „Witkacego” i Stefana Żeromskiego. W 1905 odbył, wspólnie z Witkacym, pierwszą podróż do Włoch. W tym samym roku wraz z Grzegorzem Fitelbergiem, Ludomirem Różyckim i Apolinarym Szeluto założył Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, działającą pod mecenatem Władysława Lubomirskiego i promującą twórczość polskich kompozytorów współczesnych. Grupa ta zyskała niebawem miano „Młodej Polski”. W 1906 odbyły się koncerty kompozytorskie członków Spółki w Warszawie i Berlinie. W latach 1906-07 Karol Szymanowski wyjeżdżał kilkakrotnie do Berlina i Lipska, a w 1908 odbył kolejną podróż do Włoch. W 1912 osiedlił się w Wiedniu. W tym czasie nawiązał kontakt z firmą Universal-Edition, z którą podpisał kontrakt na 10 lat. W 1914 odbył kolejną podróż do Włoch oraz na Sycylię, do Afryki Północnej, Paryża i Londynu, zaś w latach 1915-16 wyjeżdżał do Kijowa, Moskwy i Petersburga.

W 1917, na skutek bolszewickiej rewolucji październikowej, kompozytor na zawsze opuścił Tymoszówkę. Przeprowadził się do Elizawetgradu, a w 1919 osiedlił się w Warszawie. W 1921 wraz z Pawłem Kochańskim i Arturem Rubinsteinem odbył podróż do Stanów Zjednoczonych. W maju 1922 odbył się jego koncert kompozytorski w Paryżu, zakończony wielkim sukcesem. W sierpniu 1922 przyjechał po raz pierwszy po I wojnie światowej do Zakopanego, które odtąd zaczął regularnie odwiedzać. Jego artystyczne zainteresowania skupiają się coraz bardziej na polskiej muzyce ludowej, szczególnie podhalańskiej i kurpiowskiej. W 1926 odrzucił propozycję objęcia stanowiska dyrektora Konserwatorium Kairskiego. Od 22 lutego 1927 do 31 sierpnia 1929 był rektorem Konserwatorium Warszawskiego. W 1929 odbył kurację w sanatorium Edlach w Austrii, a później w Davos w Szwajcarii. Od 1 września 1930 do 30 kwietnia 1932 pełnił funkcję rektora Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Od 1930 zamieszkał na stałe w Zakopanem w willi „Atma”. W latach 1933-36 koncertował jako wykonawca własnych utworów we Francji, Belgii, Holandii, Anglii, Włoszech, Jugosławii, Bułgarii, Niemczech, Szwecji, Danii, Norwegii i Związku Radzieckim. W 1935 doszło do jedynego spotkania dwóch największych kompozytorów XX wieku – Karola Szymanowskiego i Witolda Lutosławskiego. W listopadzie 1935 na zawsze opuścił „Atmę”. W 1936 przebywał kilkakrotnie w sanatorium w Grasse we Francji. W marcu 1937 przyjechał do sanatorium w Lozannie, gdzie zmarł.

Karol Szymanowski otrzymał następujące odznaczenia: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Order Oficerski Korony Włoskiej, Order Komandorski Korony Włoskiej, Odznakę honorową Regia Accademia di Santa Cecilia, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury. Ponadto otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz członkostwa honorowe České Akademie Véd a Uméni, Łotewskiego Konserwatorium Muzycznego w Rydze, Królewskiej Akademii Św. Cecylii w Rzymie, Królewskiej Akademii Muzycznej w Belgradzie, Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. W 1935 odznaczony został Państwową Nagrodą Muzyczną.

 

Źródło biogramuwww.polmic.pl, Małgorzata Kosińska, aktualizacja: 15 lipca 2011. 

Utwory Kameralne

  • Danse sauvage na skrzypce i fortepian, 1920 Kup

    Opis:

    Uwagi: inny tytuł Wild dance; współautor Paweł Kochański

  • Kołysanka na skrzypce i fortepian, op. 52, 1925 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: inny tytuł La berceuse d’Aïtacho Enia

  • I Kwartet smyczkowy, op. 37, 1917 Pobierz

  • II Kwartet smyczkowy, op. 56, 1927 Pobierz

  • L’Aube na skrzypce i fortepian, 1920 Kup

    Opis:

    Uwagi: inny tytuł The Dawn; współautor Paweł Kochański

  • Mity. Trzy poematy na skrzypce i fortepian, op. 30, 1915 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: 1. Źródło Aretuzy, 2. Narcyz, 3. Driady i Pan

  • Nokturn i tarantela na skrzypce i fortepian, op. 28, 1915 Pobierz

  • Romans D-dur na skrzypce i fortepian, op. 23, 1910 Pobierz

  • Sonata d-moll na skrzypce i fortepian, op. 9, 1904 Pobierz

  • Trzy kaprysy Paganiniego. Transkrypcja na skrzypce i fortepian, 1918 op. 40 Pobierz

Utwory na fortepian

  • Cztery etiudy, op. 4, 1900 – 1902 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: 1. es-moll, 2. Ges-dur, 3. b-moll, 4. C-dur

  • Cztery tańce polskie, 1926 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: 1. Mazurek, 2. Krakowiak, 3. Oberek, 4. Polonez

  • Dwa mazurki, op. 62, 1933 – 1934 Pobierz

  • Dwadzieścia mazurków, op. 50, 1924 – 1926 Pobierz

  • Dwanaście etiud, op. 33, 1916 Pobierz

  • Dziewięć preludiów, op. 1, 1899 – 1900 Pobierz

  • Fantazja C-dur, op. 14, 1905 Pobierz

  • Maski. Trzy utwory, op. 34, 1915 – 1916 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: 1. Szeherezada, 2. Błazen Tantris, 3. Serenada Don Juana

  • Metopy. Trzy poematy, op. 29, 1915 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: 1. Wyspa syren, 2. Kalipso, 3. Nauzykaa

  • Preludium cis-moll, ok. 1900

  • Preludium i fuga cis-moll, 1909 Pobierz

  • I Sonata c-moll, op. 8, 1903 – 1904 Pobierz

  • II Sonata A-dur, op. 21, 1910 – 1911 Kup

  • III Sonata, op. 36, 1916 – 1917 Pobierz

  • Walc romantyczny, 1925 Pobierz

  • Wariacje b-moll, op. 3, 1901 – 1903 Pobierz

  • Wariacje na polski temat ludowy, op. 10, 1900 – 1904 Pobierz

Utwory na fortepian z orkiestrą

  • IV Symfonia, op. 60, 1932 Pobierz

    Opis:

    Uwagi: inny tytuł Symphonie concertante