Karol Kurpiński, autor-grafik: Maksymilian Fajans (1827-1890) / domena publiczna; źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

Karol Kurpiński

(ochrzcz. 6.03.1785 – 18.09.1857) kompozytor, dyrygent, pedagog, ochrzczony we Włoszakowicach (Wielkopolska), zmarły w Warszawie. Gry na skrzypcach i organach uczył go ojciec. W 1797 roku objął posadę organisty w kościele w Sarnowie koło Rawicza, gdzie jego wuj był proboszczem. Stąd w 1800 roku przeniósł się do Moszkowa we wschodniej Małopolsce i został drugim skrzypkiem w kapeli dworskiej Feliksa Polanowskiego. W tym czasie poznał bliżej włoską i niemiecką muzykę operową (m.in. podczas wyjazdów do Lwowa) i zdobył jako samouk wykształcenie muzyczne. Wiosną 1810 roku przybył do Warszawy. Utrzymywał się początkowo z prywatnych lekcji muzyki, a od lipca został przyjęty przez Wojciecha Bogusławskiego na drugiego - obok Józefa Elsnera - dyrygenta opery Teatru Narodowego, gdzie był również korepetytorem solistów i chóru. Doprowadził do powiększenia składu orkiestry oraz chórów, podniósł ich poziom muzyczny i wykonawczy. Na stanowisku dyrygenta opery pozostawał przez 30 lat.

Jako dyrygent wystąpił po raz pierwszy 5 sierpnia 1810 roku, jako kompozytor zaś zadebiutował 4 grudnia 1810 kantatą ku czci Napoleona. W latach 1811-21 należał do masonerii uzyskując przedostatni stopień wtajemniczenia. W 1812 roku był nauczycielem muzyki w Szkole Dramatycznej przy Teatrze Narodowym, w latach 1817-19 w Szkole Muzyki i Sztuki Dramatycznej w Warszawie. W 1819 roku car Aleksander I mianował go nadwornym kapelmistrzem, a w 1823 roku odznaczył Orderem Św. Stanisława. W 1820 roku Kurpiński założył pierwsze polskie czasopismo muzyczne "Tygodnik Muzyczny", w którym zamieszczał swoje artykuły. W marcu 1823 roku dyrekcja Teatru Narodowego wysłała go w podróż po Europie (Niemcy, Francja, Włochy, Austria), w celu zapoznania się z działalnością teatrów operowych w Zachodniej Europie. W trakcie jej trwania napisał "Dziennik z podróży", wydany pod redakcją Zdzisława Jachimeckiego (PWM, Kraków 1954).

Po odejściu Józefa Elsnera z Teatru został od lipca 1824 roku jedynym dyrygentem i dyrektorem sceny operowej. Wystawił na niej wiele oper zagranicznych (m.in. Westalkę Gasparo Luigi Spontiniego, Don Juana Wolfganga Amadeusa Mozarta, Wolnego strzelca Carla Marii von Webera, Białą damę Françoisa-Adriena Boieldieu'a, Niemą z Portici i Fra Diavolo Daniela Françoisa Aubera, Roberta Diabła Giacomo Meyerbeera, Zampę Ferdinanda Hérolda, Napój miłosny Gaetano Donizettiego, Lunatyczkę Vincenzo Belliniego oraz opery Gioacchino Rossiniego: Tankreda, Srokę złodziejkę, Cyrulika sewilskiego i Włoszkę w Algierze), a także polskich, w tym wiele własnych. Równolegle prowadził działalność koncertową, dyrygował prawie wszystkimi koncertami w stolicy, m.in. 17 marca 1830 roku podczas prawykonania Koncertu fortepianowego f-moll Fryderyka Chopina z udziałem kompozytora jako solisty. W 1835 roku zorganizował przy Teatrze Wielkim Szkołę Śpiewu, której był dyrektorem do 1840 roku. Miała ona częściowo zastąpić zlikwidowaną w wyniku Powstania Listopadowego Szkołę Główną Muzyki. W 1840 roku Kurpiński odszedł z Teatru Narodowego. Ostatnie lata życia spędził w osamotnieniu.

 

Źródło biogramuwww.culture.pl, Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, październik 2006.

Utwory Kameralne

  • Cavatina na trąbkę lub puzon i fortepian, ok. 1823 Kup

  • Dumanie nad mogiłą Wandy h-moll na klawikord i skrzypce Pobierz

  • Fantazja C-dur na kwartet smyczkowy Kup

  • Fantazja na róg i fagot, przed 1821, utwór zaginiony

  • Nokturn G-dur na róg, fagot i altówkę Kup

  • Pejzaż muzyczny F-dur na róg i fagot Kup

Utwory na fortepian

  • Angloise D-dur

  • Collection de 14 polonaises à danser et mazures, op. 11[?]

  • Fantazja „Chwila snu okropnego” c-moll, 1816 lub wcześniej Pobierz

    Opis:

    Uwagi: inny tytuł Andantino

  • Fantazja a-moll

  • Fantazja F-dur, op. 10 nr 2

  • Fuga i koda B-dur na temat Jeszcze Polska nie zginęła Kup

  • Le reveil de J. J. Rousseau au printemps, 1823

  • Mazurek balowy D-dur Pobierz

  • Mazurek D-dur [I]

  • Mazurek D-dur [II]

  • Polonez A-dur Pobierz

  • Polonez a-moll Pobierz

  • Polonez d-moll Pobierz

  • Polonez E-dur Pobierz

  • Polonez f-moll Pobierz

  • Polonez G-dur Pobierz

  • Polonez g-moll Pobierz

  • Polonez ofiarowany Zofii Mentzel, 1834

  • 15 Polonezów na fortepian kompozycji K. K. Pobierz

  • Potpourri czyli Wariacje z różnych tematów narodowych skomponowane dla siedmioletniego J. Krogulskiego przez K. K., przed 1825 Pobierz

  • Variations Pobierz

  • Walc B-dur

  • 6 Wariacji C-dur

  • 9 Wariacji d-moll Kup

  • Wielki walc B-dur

  • Zbiór ulubionych polonezów kapelmistrza K. K. […] ułożonych z orkiestry na pianoforte Pobierz

  • Mazur D-dur Pobierz

  • Mazur D-dur Pobierz

  • Mazurek D-dur Pobierz

  • Wielki walc z motywów Webera i Rossiniego Pobierz